Nieuws

Eén persoon per 38m2 op straat op zaterdag bij verruiming van “op afspraak” (en het Duitse perspectief)

Interessant om te lezen in een onderzoek van Locatus dat op piekmomenten op een zaterdagmiddag in 2018 in een stad als Nijmegen een bezoeker 18m2 bewegingsruimte had. Alles was destijds natuurlijk open in de stad en er was nog niets aan de hand. In september 2020, toen de horeca en detailhandel met enige beperking in ruimte en met maatregelen open waren, had een bezoeker in Nijmegen op hetzelfde drukste tijdstip van de week op zaterdag 24m2 per persoon bewegingsruimte op straat. Als het zeer restrictieve ‘op afspraak met maximaal 2 per verdieping’ de norm blijft, dan gaat een bezoeker 67m2 per persoon bewegingsruimte hebben op straat op zaterdag. En als “op afspraak” wordt verruimd naar 1 persoon per 25m2 zonder het maximum, wordt dat 1 persoon per 38m2. Belangrijker nog is dat de aantallen mensen in winkels en op straat in de varianten van ‘op afspraak’ voorspelbaar, beheersbaar, en gemaximeerd zijn, dat bekend is wie ze zijn op enig moment met een marge én ze stromen door.

Als wij als Raad Nederlandse Detailhandel (waarbij non-food grootwinkelbedrijven bij zijn aangesloten) willen weten of het druk is of wordt in winkelstraten, dan kijken we naar onderzoeksbureaus als Locatus of vragen we bezoekerscijfers aan leden. Maar dan kijk je altijd terug. In de blog van Gertjan Slob van Locatus (link) kijken ze vooruit aan de hand van hun historische data, modellen en voorspellingen. Het RIVM en OMT kijken naar persoonsbewegingen en groepsgroottes c.q. de drukte op straat en in winkels.

De corona besmettingscijfers in Nederland zijn inmiddels op niveau 3 aangeland: Niveau 4 is namelijk 36 besmettingen per 100.000 inwoners per dag volgens de laatste routekaart (250 per 100.000 per week) en we zitten al vijf weken rond de 25 in Nederland. En ook Duitsland gaat de komende weken nu open. We moeten als winkels in Nederland daarom ook langzamerhand weer “gecontroleerd open”. Misschien in eerste instantie “beperkt open” en later “open met beperkingen”, zoals we vorig jaar werkten op basis van protocollen en richtlijnen die bewezen hebben te werken.

De detailhandel moet weer beetje bij beetje open omdat nog langer in de lockdown permanente schade toebrengt aan onze verzorgingsstructuur in binnensteden en dorpen. En omdat meer dan 300.000 mensen die werken bij ‘niet-essentiële” winkels en thuis zitten, vrezen voor hun baan. Dat zijn vaak de jongeren die al hard zijn getroffen door de crisis en ook veel werkende moeders die juist werken in de detailhandel omdat ze dat goed kunnen combineren met de zorg voor hun kinderen.

Een goede stap in “beperkt open” is “winkelen op afspraak”. Immers, er kunnen nooit meer mensen in winkels zijn dan dat er gereserveerd hebben én er lopen niet meer mensen op straat dan er gereserveerd hebben. En als die met een doel ‘alleen’ komen, is alles maximaal functioneel. Dat moet het RIVM en het OMT kunnen bekoren, omdat ze streven naar een minimalisering van de hoeveelheid persoonsbewegingen én de groepsgrootte c.q. de beheersbaarheid daarvan.

Wat niet werkt is maximaal “twee per verdieping”. Immers, in een stad als Nijmegen, lees ik, zijn er meer dan 60 winkels met meer dan één verdieping en – als één persoon per 25m2 de tijdelijke norm gaat zijn – ook veel winkels die groter zijn dan 50m2. Sommige winkelpanden zijn zo groot dat de verwarming en het licht aandoen voor twee personen niet echt zinvol is …

Interessant is daarom de doorrekening van Locatus van twee varianten van “winkelen op afspraak” en wat dat doet met ‘de straat’:

  1. In 2018 kwamen er op een zaterdag in Nijmegen volgens metingen 43.000 unieke bezoekers tussen pakweg 10-17 uur. Als daar 1/3 op straat liep en 2/3 in winkels en 30% zou daar tussen 14-15 uur rond hebben gelopen, dan liepen er 4.300 man op straat. Dan is dat 14m2 per persoon in 2018. Dat waren wel families en stellen, en dat was horeca én winkels. En alles was vrij: je weet niet van tevoren hoeveel mensen er in winkels zouden zijn of op straat;
  2. In 2020 kwamen er op de laatste zaterdag in september volgens hun metingen 26.200 unieke bezoekers tussen pakweg 10-17 uur. Als daar ook weer op enig moment 1/3 op straat liep en 2/3 in winkels en 30% zou daar tussen 14-15 uur rond hebben gelopen, dan liepen er 2.500 man op straat. Dat was vorig jaar op straat dus 24m2 per persoon, nog vóór de lockdown en horecasluiting. En dat vonden we niet te druk. Maar ook toen: je wist niet van tevoren hoeveel mensen er in winkels zouden zijn of op straat;
  3. Als Locatus nu hun model doorrekent met maximaal 2 personen per verdieping, en gemiddeld 20 minuten verblijf in een winkel (mode neemt 30 minuten, anderen minder en soms 10). Met wat afslagen over bezettingsgraden en mensen die gemiddeld 1,5 winkel op afspraak bezoeken, dan komen de onderzoekers uit op 19.400 unieke bezoekers op een zaterdag de komende weken in Nijmegen. Maar die komen natuurlijk verspreid over de dag weer, al zal de piek in de middag natuurlijk niet meer kunnen omdat je aan een maximum zit met het aantal afspraken dat mogelijk is. Maar doorgerekend komt dit op straat neer op 2.700 bezoekers op straat en 67(!) m2 per persoon. En die mensen komen ook nog alleen. Plus we weten wie het zijn, mocht de GGD ernaar vragen;
  4. Als de onderzoekers datzelfde model doorrekenen met 1 persoon per 25m2 in de winkel en maximaal 30 per verdieping, en gemiddeld 20 minuten verblijf in een winkel en gelijke variabelen als de huidige variant, dan komt hun model uit op 4.700 unieke bezoekers maximaal per uur op een zaterdag. Verspreid over 60.000 m² verblijfsruimte op straat en een winkelvoeroppervlak (WVO) van ruim 130.000 m². Als daar ook 1/3 van op straat loopt van of naar de winkel, dan kijk je naar 1 persoon per 38 m² op straat.

Belangrijker nog is dat de aantallen mensen in winkels en op straat in de varianten van ‘op afspraak’ voorspelbaar, beheersbaar, en gemaximeerd zijn, dat bekend is wie ze zijn op enig moment met marge (behalve dan de wandelaars zonder afspraak en bezoekers van niet-essentiële winkels) én ze stromen door. Zeker als ze zoveel mogelijk alleen zijn. En als dat in Nijmegen werkt, als een van de tien drukste steden van Nederland wat winkelen betreft, dan wordt het in andere steden alleen maar makkelijker.

Duitsland pakt dat de komende weken ook getrapt aan. Daar maken ze onderscheid tussen winkels onder de 1.000m2 (die met de norm van 1 persoon per 20m2 50 personen mogen ontvangen) en grotere winkels, met een norm van 1 persoon per 40m2. Daar mogen de winkels open bij een 7 daags gemiddelde besmettingsnorm (link). Daar ziet het perspectief er als volgt uit: